Vrouwengezondheid
In conflictsituaties, tijdens vlucht en ontheemding, bij natuurrampen, epidemieën of in programma’s rond hiv hebben vrouwen specifieke gezondheidsbehoeften, die vaak onvoldoende worden beantwoord.
Vrouwengezondheid
In conflictsituaties, tijdens vlucht en ontheemding, bij natuurrampen, epidemieën of in programma’s rond hiv hebben vrouwen specifieke gezondheidsbehoeften, die vaak onvoldoende worden beantwoord.
In conflictsituaties, tijdens vlucht en ontheemding, bij natuurrampen, epidemieën of in programma’s rond hiv hebben vrouwen specifieke gezondheidsbehoeften, die vaak onvoldoende worden beantwoord.
Seksuele en reproductieve gezondheidszorg maakt integraal deel uit van de medische zorg die Artsen Zonder Grenzen (AZG) biedt, ook in noodsituaties.
De gezondheid van vrouwen beperkt zich niet tot moederschap alleen. Vrouwen en meisjes zijn onevenredig vaak slachtoffer van seksueel geweld, lopen een verhoogd risico op hiv en soa’s, worden steeds vaker geconfronteerd met baarmoederhalskanker en ervaren grote mentale gezondheidsuitdagingen, vooral in contexten van conflict, geweld, ontheemding en crisis.
Zorgen dragen, voeden, opvoeden. Beschermen, verzorgen, genezen. Huishoudens draaiend houden, land bewerken, gemeenschappen ondersteunen.
Wereldwijd dragen vrouwen een onevenredig groot deel van de zorg‑ en verantwoordelijkheidslast binnen gezinnen en gemeenschappen.
Tegelijk blijven hun specifieke gezondheidsbehoeften — of ze nu moeder zijn of niet, jong of oud — te vaak onbeantwoord als gevolg van barrières in toegang tot kwaliteitsvolle gezondheidszorg: armoede, afstand, onveiligheid, stigma of structureel falende zorgsystemen.
Die centrale rol maakt vrouwen echter ook tot sleutelactoren voor humanitaire medische zorg. Via vrouwen kan AZG kwetsbare groepen beter bereiken, preventieve gezondheidspraktijken versterken en essentiële kennis verspreiden binnen gemeenschappen.
De meeste moedersterfte doet zich voor vlak voor, tijdens of kort na de bevalling. Veel sterfgevallen zijn te wijten aan bloedingen, infecties, onveilige abortussen, complicaties door hoge bloeddruk en belemmeringen tijdens de bevalling.
Moedersterfte en maternale complicaties zijn niet het directe gevolg van conflicten, maar vooral van gebrek aan toegankelijke en kwalitatieve zorg. Conflicten, ontheemding, epidemieën en voedseltekorten vergroten de risico’s en belemmeren de toegang tot medische hulp.
AZG verleent spoedeisende verloskundige zorg, prenatale en postnatale opvolging, zorg voor pasgeborenen, anticonceptie en zorg rond abortus. Daarbij richt AZG zich op het verminderen van de zogeheten ‘drie vertragingen’:
Het risico op complicaties blijft groot in de dagen en weken na de bevalling. Waar mogelijk is het aanbevolen dat vrouwen minstens 24 uur na een ongecompliceerde bevalling in een gezondheidscentrum blijven voor observatie en ondersteuning bij borstvoeding.
AZG organiseert postnatale follow‑up, zowel in zorginstellingen als via outreach‑activiteiten in de gemeenschap. Deze opvolging is bedoeld voor alle vrouwen, ongeacht waar zij bevallen zijn, en loopt tot zes weken na de bevalling. Daarbij wordt aandacht besteed aan:
AZG werkt samen met gemeenschappen en kan ook traditionele vroedvrouwen betrekken als gezondheidsvoorlichters of schakels naar zorg, onder supervisie van gekwalificeerd personeel.
Essentiële zorg voor pasgeborenen maakt integraal deel uit van de verloskundige zorg van AZG. Deze omvat onder meer:
Voor premature of ondergewicht baby’s past AZG de kangoeroemethode toe, waarbij huid‑op‑huidcontact helpt om infecties te voorkomen, onderkoeling te verminderen en borstvoeding te bevorderen.
In verschillende contexten lopen vrouwen — en in het bijzonder tienermeisjes en jonge vrouwen — een verhoogd risico op hiv‑infectie. Sociale ongelijkheid, economische afhankelijkheid en seksueel geweld spelen hierbij een belangrijke rol.
Geweld door een intieme partner belemmert niet alleen de preventie van hiv, maar ook de toegang tot behandeling en therapietrouw bij vrouwen die met hiv leven.
Preventie van moeder‑op‑kind‑overdracht (PMTCT)
Preventie van moeder‑op‑kind‑overdracht is een essentieel onderdeel van moeder‑ en kindzorg in contexten met een aanzienlijke hiv‑prevalentie. Deze zorg omvat:
Baarmoederhalskanker neemt wereldwijd toe, vooral in regio’s met beperkte gezondheidsmiddelen. AZG zet in op screening, vroege behandeling en vaccinatie tegen het humaan papillomavirus (HPV), met bijzondere aandacht voor vrouwen die leven met hiv, aangezien zij een hoger risico lopen.
Vrouwen worden vaker getroffen door depressie en angststoornissen, met verhoogde kwetsbaarheid tijdens zwangerschap en na de bevalling. Traumatische ervaringen zoals conflict, ontheemding en seksueel geweld verergeren deze problematiek.
AZG biedt geïntegreerde geestelijke gezondheidszorg, gebaseerd op een persoonsgerichte en multidisciplinaire aanpak. Psychologische zorg wordt systematisch aangeboden aan overlevenden van seksueel geweld, foltering en in contexten van migratie, conflict en ontheemding.